Gepubliceerd: 07 juni 2026

Hits: 73

• Astronomie
• galaxy
• cosmology

Nog wat meer info over de vorige foto van NGC 5701
Er staan een ganse trits andere stelsels op (probeer ze maar eens te tellen).

In mijn fotobewerkingssoftwarepakket (PixInsight) kan je de namen van de stelsels op de foto plakken :

Spijtig genoeg komen er maar twee te voorschijn : PGC 214310 en PGC 214311.

Dan kan je van alle drie de data opzoeken :

NGC 5701 :
https://ned.ipac.caltech.edu/byname?objname=NGC+5701&hconst=67.8&omegam=0.308&omegav=0.692&wmap=4&corr_z=1
PGC 214310 :
https://ned.ipac.caltech.edu/byname?objname=LEDA+214310&hconst=67.8&omegam=0.308&omegav=0.692&wmap=4&corr_z=1

PGC 214311 :
https://ned.ipac.caltech.edu/byname?objname=leda+214311&hconst=67.8&omegam=0.308&omegav=0.692&wmap=4&corr_z=1

Wat zien we ? 
NGC 5701 staat op een Hubble afstand van 25 MegaParsec, of een niet redshifted distance van 15 MegaParsec. 

PGC 214310 op een Hubble afstand  van 187 MegaParsec
PGC 214311 op een Hubble afstand van 377 MegaParsec.


Wablief ?
Een woordje uitleg : Hubble afstand is de afstand gemeten met de roodverschuiving van het licht.

Oej. 
Nog meer uitleg, eerst een streepje kosmologie : het Heelal groeit. Elk object verwijdert zich van elk object, net zoals stippen op een ballon die opgeblazen wordt. 
Nogal moeilijk om het deftig uit te leggen maar het komt er in feite op neer dat tussen elke twee punten er nieuwe punten gecreëerd worden. Daardoor groeit de afstand tussen alles. 
Het is een misvatting dat het Heelal enkel aan de buitenzijde zou groeien, het groeit van binnenuit.

Uiteraard is het zo dat als de afstand tussen twee punten groeit, dan bewegen ze van elkaar weg.
En dan komt het Doppler effect op de proppen : hoe sneller iets van ons weg beweegt, hoe roder het lijkt. Dat effect is ook van toepassing op geluid : het kabaal van een ambulance is anders als ze naar ons toe komt dan dat ze van ons weg gaat.
De golven van licht (of geluid) worden als het ware uitgerekt. 

Via het Doppler effect meet men dus hoe snel iets van ons weg beweegt. Daarbij komen spectrografen, atomen, licht, en spectra op de proppen. We gaan echter niet al te moeilijk doen hier en dat stukje uitleg overslaan.

In de veronderstelling dat het Heelal overal even snel groeit, en altijd even snel gegroeid is (wat een groot debat is in de sterrenkunde op dit moment), kan men dus aan de hand van de snelheid dat een object van ons weg beweegt, inschatten hoe ver het van ons staat.
Daarvoor gebruikt men dan weer de Hubble-constante (die dus misschien helemaal niet constant is).

Begrijp je ?

Jamma.
Afstanden worden toch uitgedrukt in lichtjaren ? Wat is een MegaParsec dan ?
Awel, MegaParsec is een andere eenheid van afstand. Eén Parsec is gelijk aan 3.26 Lichtjaar. 

Aha.
Nog een kapstok om iets uit te leggen
Wat is een parsec ?

De aarde beweegt rond de zon. Sterren die vrij dichtbij staan zien we tov de achtergrond een beetje naar links of een beetje naar rechts verschuiven als de aarde aan de ene kant van de zon staat of als ze aan de andere kant staat. 
Hou je vinger op armlengte voor je ogen (neen, niet die), doe één oog toe en wissel dan van oog. Je vinger zal verspringen tov de achtergrond. Dat is hetzelfde effect.

Als dat verschil 1 boogseconde is, dan staat de ster op 1 parsec afstand. Proxima Centauri, de dichtstbijstaande ster staat op een afstand van 1.302 parsec.
Een boogseconde ? Hoeveel is dat ? Simplistisch uitgelegd is dat ongeveer de grootte van een ster op een foto.

Wat is een lichtjaar dan ? 
Dat is de afstand die het licht in 1 jaar aflegt, Proxima Centauri staat bijvoorbeeld op 4.24 lichtjaar afstand.


Amaj, dat is interessant allemaal. Maar wat met die stelsels dan ?
Het grote stelsel staat op 25 Megaparsec, het kleinste staat op 187 MegaParsec: ofwel ongeveer 75 miljoen  lichtjaar en 600 miljoen lichtjaar. Het kleine stelseltje dat je doorheen NGC 5701 ziet staat dus veel verder. 

Dat andere iets grotere stelsel staat nog eens dubbel zo ver : 377 MegaParsec.

Al die andere kleine stelseltjes op de foto staan dan nog veel verder ? 
Eum, ja en neen. Sommige misschien wel, andere niet. NGC 5701 is een deel van de Virgo cluster en dat is een gigantische verzameling van sterrenstelsels.


Nog een Jamma. 
Waarom staat er op de wetenschappelijke pagina voor NGC 5701 een afstand van 25 en een afstand van 15 MegaParsec ? 

Die 25 Megaparsec is dus via de roodverschuiving gemeten. Maar als het stelsel ook echt van ons weg beweegt, niet alleen door de groei van het Heelal, dan is er dus meer roodverschuiving en lijkt het dus verder van ons weg te staan dan het echt weg staat. 
Met andere methodes (bijvoorbeeld via veranderlijke sterren) kan men de afstand ook op een andere manier meten dan via de roodverschuiving, en dan komt men dus eerder op 15 MegaParsec uit, of, hoeveel lichtjaar ?